CaspianLife, 10 қараша. «Шеврон» компаниясының журналистер мен инфлюенсерлерге арнап АҚШ-та ұйымдастырған медиа туры аясында Caspian News телеарнасының өкілі Қазақстан Республикасының Америка Құрама Штаттарындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Мағжан Ілиясовпен кездесті. Әңгіме барысында дипломат екі ел арасындағы саяси, экономикалық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен даму перспективаларына тоқталды. Сондай-ақ Қазақстан мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастың соңғы жылдары жаңа қарқын алғаны айтылды.
Елшінің сөзінше, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың небәрі 13 ай ішінде АҚШ-қа екі рет баруы екі ел арасындағы саяси диалогтың жоғары деңгейде екенін және өзара байланыстың стратегиялық маңызын көрсетеді. Мұндай сапарлар мемлекет басшыларының кездесуімен ғана шектелмейді. Олар екіжақты сенімді нығайтуға, экономикалық әріптестікті кеңейтуге және халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша ортақ ұстанымдарды талқылауға мүмкіндік береді.
2025 жылғы 7 қарашада Вашингтонда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен АҚШ Президенті Дональд Трамптың кездесуі өтті. Оның қорытындысы бойынша екі елдің компаниялары арасында жалпы құны 17 миллиард доллардан асатын коммерциялық келісімдер жасалды. Бұл бастамалар энергетика, өнеркәсіп, көлік, білім беру және технология салаларын қамтиды. Келісімдер екі ел бизнесі арасындағы байланысты нығайтып қана қоймай, Қазақстан экономикасына жаңа инвестициялар тартуға және бірлескен жобаларды жүзеге асыруға жол ашады.
Қазақстан үшін АҚШ-пен экономикалық әріптестіктің орны ерекше. Америкалық инвестициялар еліміздің энергетика, өнеркәсіп және басқа да стратегиялық салаларының дамуына үлес қосып келеді. Сонымен қатар тараптар сауда айналымын арттыруға, инвестициялық байланысты кеңейтуге, цифрландыру мен көлік-логистика салаларындағы ынтымақтастықты дамытуға мүдделі. Сирек кездесетін металдар бағыты да екі ел арасындағы өзара іс-қимылдың перспективалы салаларының бірі ретінде қарастырылып отыр.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ АРЕНАДАҒЫ ОРНЫ
Кездесу барысында Қазақстанның халықаралық аренадағы рөлі мен алдағы уақытта өтетін маңызды саяси-экономикалық жиындарға қатысу мүмкіндігі де сөз болды. Соның бірі – биыл жыл соңында АҚШ-тың Майами қаласында өтетін G20 саммиті. Елші Мағжан Ілиясовтың айтуынша, АҚШ Президенті Дональд Трамп бұл жиынға Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевты арнайы шақырған. АҚШ тарапы G20 құрамына кірмейтін бірқатар мемлекет басшыларына да шақыру жолдаған. Қазақстан сол елдердің қатарында.
Бұл шақыру еліміздің халықаралық деңгейдегі байланыстарын кеңейтіп, жаһандық экономикалық мәселелерді талқылауға қатысуына мүмкіндік береді. G20 – әлемнің жетекші экономикаларын біріктіретін халықаралық форум. Оның аясында жаһандық экономикалық тұрақтылық, халықаралық сауда, инвестиция, қаржы жүйесі, энергетикалық қауіпсіздік және орнықты даму мәселелері қарастырылады.
2026 жылғы желтоқсанда Майамиде өтеді деп жоспарланған саммит Қазақстан үшін экономикалық мүдделерін халықаралық деңгейде ілгерілетудің маңызды алаңына айналуы мүмкін. Мұндай кездесулерде мемлекеттер өзара тиімді әріптестік бағыттарын талқылап, жаңа байланыстар орнатуға және инвестициялық жобаларды дамытуға мүмкіндік алады. Қазақстанның саммитке шақырылуы да елдің халықаралық диалогқа қатысу аясын кеңейту тұрғысынан маңызды.
АҚШ-ТАҒЫ САЯСИ ӨЗГЕРІСТЕР ЖӘНЕ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰСТАНЫМЫ
Елшімен әңгіме барысында АҚШ-тағы ішкі саяси жағдай мен аралық сайлаудың нәтижелері де талқыланды. Мағжан Ілиясовтың айтуынша, Демократиялық партия Конгрестің екі палатасында да басымдыққа қол жеткізген. Дегенмен дипломатиялық қызметтің басты ерекшелігі – елшіліктің АҚШ-тағы қандай да бір саяси партияның мүддесін жақтамауы.
Елшілік Демократиялық немесе Республикалық партияны қолдамайды. Оның негізгі міндеті – АҚШ-пен мемлекетаралық деңгейде жұмыс істеу, Қазақстанның ұлттық мүддесін қорғау және екіжақты ынтымақтастықты дамыту. Бұл ұстаным Қазақстанның көпвекторлы сыртқы саясатының маңызды қағидаларының бірімен үндеседі. Яғни серіктес елдің ішкі саяси жағдайындағы өзгерістерге қарамастан, мемлекетаралық байланысты тұрақты сақтап, өзара тиімді бағыттар бойынша жұмысты жалғастыру көзделеді.
Дипломаттың сөзінше, АҚШ-та билік басындағы саяси күштер ауысқан жағдайда да Қазақстан үшін стратегиялық әріптестіктің сабақтастығын сақтау маңызды. Себебі екі ел арасындағы байланыс жекелеген саяси тұлғалармен ғана шектелмейді. Ол сауда, инвестиция, энергетика, қауіпсіздік және басқа да ұзақ мерзімді мүдделерге негізделген.
Қазақстан мен АҚШ арасындағы дипломатиялық қатынас 1991 жылғы 26 желтоқсанда орнады. Содан бері екі мемлекет саяси диалогты дамытып, сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық байланыстарды нығайту бағытында жұмыс істеп келеді. Бүгінде АҚШ Қазақстанның маңызды стратегиялық серіктестерінің бірі саналады. Ал америкалық инвестициялар еліміздің экономикасына тартылатын шетелдік капиталдың елеулі бөлігін құрайды.
Мағжан Ілиясовпен кездесуде аңғарылған негізгі жайт – мемлекетаралық қарым-қатынастың беріктігі жоғары деңгейдегі кездесулермен ғана өлшенбейді. Оның нақты нәтижесі бірлескен экономикалық жобалардан, инвестиция көлемінен, жаңа технологиялардың енгізілуінен, білім беру саласындағы байланыстардан және мәдени алмасудан көрінеді. Сондықтан Қазақстан мен АҚШ арасындағы ынтымақтастықтың алдағы дамуы да осы бағыттардағы нақты нәтижелерге байланысты болмақ.
Жанар НИЗАМУТДИНОВА