CaspianLife, 11 маусым. 2026 жылдың бірінші тоқсанында Қазақстанда 21,6 мың неке тіркелді — бұл өткен жылмен салыстырғанда 3,9 пайызға аз. Көрсеткіштің өзі аса айқын көрінбегенімен, оның контексті жағдайды өзгертеді: бұл соңғы жиырма жылдағы ең төмен деңгей. Салыстыру үшін, 2021 жылдың алғашқы тоқсанында отбасын құрған жұптар саны 32,3 мың болған. Бес жыл ішінде елде той саны шамамен үштен бірге азайған.
Ал ажырасулар керісінше бағытта өсіп келеді. 2026 жылдың қаңтар–наурыз айларында 11,2 мың ажырасу тіркелген, бұл өткен жылғы 10,2 мың көрсеткіштен жоғары. Бұл — соңғы жеті жылдағы ең жоғары деңгей. Егер коэффициенттермен қарасақ, көрініс тіпті айқынырақ: 2021 жылы әр мың тұрғынға 6,9 неке және 1-ден аз ажырасу сәйкес келген. Ал бүгінде — 4,25 неке және 2,2 ажырасу. Екі көрсеткіштің арасындағы алшақтық біртіндеп азайып келеді.
Неке саны қалада да, ауылда да қысқарып жатыр, алайда ауылдық жерлерде төмендеу қарқыны жоғары. Бір жыл ішінде қалалық АХАЖ бөлімдері тіркеуді 1,4 пайызға азайтса, ауылдарда бұл көрсеткіш 8,8 пайызға жеткен. Ал ажырасу керісінше барлық жерде өсуде: қалада — 10,5 пайыз, ауылда — 7,7 пайыз. Абсолютті сандар бойынша қалалар алда: 14,5 мың неке, ауылда — 7,1 мың; ажырасу қалада — 8,4 мың, ауылда — 2,8 мың. Дегенмен жалпы үрдіс барлық өңірде ұқсас.
Неке саны бойынша Алматы мен Түркістан облысы (әрқайсысы 2,3 мың) және Астана (2,1 мың) көш бастап тұр. Ең аз неке Ұлытау, Солтүстік Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында тіркелген. Жалпы төмендеуге қарамастан, кейбір өңірлерде өсім байқалады: Қарағанды және Ұлытау облыстары, сондай-ақ ірі қалалар — Астана, Алматы және Шымкент.
Ажырасу бойынша Алматы (1,2 мың), Астана (1,1 мың) және Қарағанды облысы (848) алда. Ажырасу коэффициенті бойынша ең жоғары көрсеткіш Қостанай (халықтың 1 мыңына 3,25), Ұлытау (3,07) және Қарағанды (3,04) облыстарында тіркелген. Ал Түркістан облысы мен Алматы өңірі салыстырмалы түрде тұрақты аймақтар болып қалып отыр — мұнда ажырасу коэффициенті 1,55-тен аспайды.
Ажырасу тақырыбы тек Қазақстанда ғана емес, әлемде де өзекті. Advokat Smart жүргізген зерттеу бойынша, интернеттегі ажырасу туралы сұраныстар ең көп тіркелген 10 елдің ішінде 2026 жылы Жапония көш бастап тұр — 100 мың тұрғынға 585 сұраныс (2021 жылы — 538). Бесдікке сондай-ақ Ұлыбритания, Франция, АҚШ және Канада кіреді. Зерттеу авторлары интернет іздеулер қоғамдағы қызығушылықты көрсеткенімен, нақты ажырасу санымен тікелей сәйкес келмейтінін атап өтеді.
Қазақстандағы статистика тұрақты үрдісті көрсетеді: елде отбасын құру институты ұзақ мерзімді өзгеріске ұшырап жатыр. Неке азайып, ажырасу көбейіп келеді — бұл енді кездейсоқ ауытқу емес, бірнеше жылға созылған айқын тенденция.