CaspianLife, 10 наурыз. Бұл туралы «Еділ–Каспий макроөңірі: табиғи жүйелер және тұрақты даму» атты ғылыми-сараптамалық семинар барысында Астрахань мемлекеттік қорығы директорының орынбасары Кирилл Литвинов мәлімдеді.
Астрахань мемлекеттік қорығының баспасөз қызметінің хабарлауынша, іс-шара өткен аптада Орыс географиялық қоғамының (ОГҚ) орталық штаб-пәтерінде өтті. Семинарды С.Ю. Витте атындағы Мәскеу университеті мен ОГҚ ұйымдастырды.
Биология ғылымдарының кандидаты, ихтиолог Кирилл Литвинов өз баяндамасында «Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі жағдайында Еділ атырауы экожүйесінің құрылымдық өзгерістері» тақырыбын қозғады. Оның айтуынша, Еділ атырауы экожүйесіне әсер ететін ең негізгі фактор – гидрологиялық режим. Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі ең алдымен авандельтаның (балықшылар «раскаттар» деп атайтын аймақ) тез тайыздануына және өсімдіктермен қапталуына әкеледі.
Авандельта – Еділ атырауы аралдарының оңтүстігіне жалғасып жатқан «суасты үстірті». Бұл – атырау экожүйесі үшін аса маңызды алқап. Мұндағы су тұщы болғандықтан, көптеген өзен балықтары үшін қоректенетін негізгі аймақ болып саналады. Мысалы, кәсіптік маңызы бар сазан балығы осы жерде қоректенеді. Сонымен қатар авандельта аумағында көші-қон кезінде көптеген су құстары демалып, ұя салады. Олардың қатарында Ресейдің Қызыл кітабына енгізілген бұйра бірқазан да бар. Миллиондаған құс көші-қон кезінде осы жерде аялдайды, ал климаттың жұмсаруына байланысты қыста да құс түрлері көбейіп келеді.
Авандельтадағы су тереңдігінің азаюы жаз мезгілінде судың шамадан тыс қызуына әкеледі, бұл су жануарларының, соның ішінде балықтардың жаппай қырылуына себеп болады. 2014 жылға дейін Каспий теңізіндегі су деңгейі Еділден келетін суды тежеп, авандельта мен атыраудағы су деңгейінің жоғары болуына мүмкіндік беретін. Қазіргі кезде су авандельтадан Каспий теңізіне әлдеқайда тез ағып кетеді.
Мәселені балық өтетін каналдар да күрделендіреді. Олар Еділ атырауынан суды «үлкен дренаждық құбырлар» сияқты жинап алып, тайызданып жатқан авандельтаны айналып өтіп, тікелей Каспий теңізіне жеткізеді.
«Атыраудың жалпы құрғауы Астрахань өңіріндегі тағы бір үлкен мәселеге – табиғи өрттердің көбеюіне алып келеді. Барған сайын көбірек аумақты қамыс басып жатыр. Ол тез тұтанады, бірақ оны сөндіру өте қиын. Ең өкініштісі, Еділ атырауындағы өрттердің барлығы дерлік адам әрекетінен болады. Көктемгі әдейі өрт қою – жайылымдарды тазарту үшін кейбір жауапсыз ауыл шаруашылығы ұйымдары қолданатын зиянды дәстүр», — делінген Астрахань мемлекеттік қорығының сайтында жарияланған ақпаратта.