Caspianlife, 17 ақпан. Адами капитал – бұл адамдардың білімі, денсаулығы, кәсіби біліктілігі, мәдени деңгейі, инновациялық ойлау қабілеті мен әлеуметтік белсенділігі. Конституция осы факторлардың дамуына құқықтық негіз жасайды. Жаңа конституциялық нормалардың басты мақсаты — азаматтардың өмір сапасын арттыру, әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету, білімді әрі дені сау қоғам қалыптастыру, экономиканың интеллектуалдық әлеуетін күшейту. Бұл бағыттар елдің ұзақ мерзімді даму стратегиясымен тікелей байланысты.
Жаңа Конституция азаматтардың денсаулығын қорғау құқығын бекіту арқылы адамның өмір сапасын басты құндылық ретінде таниды. Денсаулық сақтау жүйесінің қолжетімділігі, профилактика шаралары, сапалы медициналық қызмет – барлығы адами капиталдың сапасын арттырады.
Дені сау қоғам еңбек өнімділігін арттырады, демографиялық тұрақтылықты қамтамасыз етеді, әлеуметтік шығындарды азайтады, инновациялық даму мүмкіндігін кеңейтеді. Сондықтан денсаулық сақтау саласындағы конституциялық кепілдіктер экономикалық өсімнің де маңызды факторы саналады.
Жаңа Конституцияда білім алу құқығы ерекше орын алады. Бұл тек мектеп немесе университетпен шектелмейді, өмір бойы білім алу, кәсіби қайта даярлау, ғылыми зерттеу жүргізу сияқты мүмкіндіктерді қамтиды.
Қазіргі заманда білім — технологиялық даму негізі, инновацияның басты көзі, еңбек нарығында бәсекеге қабілеттіліктің шарты.
Адами капиталдың дамуы әлеуметтік тұрақтылықпен тығыз байланысты. Жаңа Конституция азаматтардың еңбек ету құқығын, әлеуметтік қамсыздандыруды, лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған. Әлеуметтік қорғалған қоғамда адамдар өз білімін жетілдіруге, кәсіби дамуға және кәсіпкерлікке көбірек көңіл бөледі.
Жаңа конституциялық өзгерістер азаматтардың қоғамдық өмірге белсенді қатысуын, пікір білдіру еркіндігін, өзін-өзі дамыту құқығын кеңейтеді. Бұл адами капиталдың сапалық көрсеткіштеріне тікелей әсер етеді. Азаматтық белсенділік: демократиялық институттарды нығайтады; әлеуметтік жауапкершілікті арттырады; қоғамдағы инновациялық бастамаларды көбейтеді; ұлттық бірегейлік пен мәдени дамуды күшейтеді. Яғни адам тек экономикалық ресурс емес, қоғам дамуының негізгі субъектісі ретінде қарастырылады.
Қазіргі әлемдік тәжірибе көрсеткендей, табиғи ресурстардан гөрі білімді, креативті әрі кәсіби адамдар елдің басты байлығы саналады.
Конституциядағы әлеуметтік және гуманитарлық бағыттағы нормалар инновациялық экономиканы дамытуға, цифрлық технологияларды енгізуге, ғылым мен кәсіпкерлікті қолдауға жағдай жасайды. Бұл өз кезегінде ұлттық экономиканың тұрақты өсуіне ықпал етеді.
Адами капиталды дамытуға бағытталған осы нормалар елдің болашағын айқындайтын стратегиялық фактор болып саналады. Білімді, дені сау, әлеуметтік қорғалған әрі белсенді азаматтар – кез келген мемлекеттің тұрақты дамуының ең сенімді кепілі.
Сондықтан жаңа Конституцияға қатысты алдағы референдум – тек құқықтық өзгеріс емес, Қазақстан қоғамының болашақ даму бағытын айқындайтын маңызды саяси шешім. Әр азаматтың дауыс беру арқылы өз ұстанымын білдіруі елдің ертеңіне бейжай қарамайтын жауапты азаматтық позицияның көрінісі болмақ.